AD LAODICENSES.
Project Gutenberg EPUB3 edition
Lightfoot, J. B. (Joseph Barber)
Text of the epistle.
Paulus Apostolus non ab hominibus neque per hominem sed per Ihesum Christum, fratribus qui sunt Laodiciae. 2Gratia vobis et pax a Deo patre et Domino Ihesu Christo.
3Gratias ago Christo per omnem orationem meam, quod permanentes estis in eo et perseverantes in operibus eius, promissum expectantes in diem iudicii. 4Neque destituant vos quorundam vaniloquia insinuantium, ut vos avertant a veritate evangelii quod a me praedicatur. 5Et nunc faciet Deus ut qui sunt ex me ad profectum veritatis evangelii deservientes et facientes benignitatem operum quae salutis vitae aeternae.
6Et nunc palam sunt vincula mea quae patior in Christo; quibus laetor et gaudeo. 7Et hoc mihi est ad salutem perpetuam; quod ipsum factum orationibus vestris et administrante Spiritu sancto, sive per vitam sive per mortem. 8Est enim mihi vivere in Christo et mori gaudium. 9Et id ipsum in vobis faciet misericordia sua, ut eandem dilectionem habeatis et sitis unianimes.
10Ergo, dilectissimi, ut audistis praesentia mei, ita retinete et facite in timore Dei, et erit vobis vita in aeternum: 11Est enim Deus qui operatur in vos. 12Et facite sine retractu quaecumque facitis.
#13al_13#Et quod est [reliquum], dilectissimi, gaudete in Christo; et praecavete sordidos in lucro. 14Omnes sint petitiones vestrae palam apud Deum; et estote firmi in sensu Christi. 15Et quae integra et vera et pudica et iusta et amabilia, facite. 16Et quae audistis et accepistis in corde retinete; et erit vobis pax.
18Salutant vos sancti.
19Gratia Domini Ihesu cum spiritu vestro.
20Et facite legi Colosensibus et Colosensium vobis.
Inc. ad laodicenses F; Incipit epistola ad laodicenses (laudicenses P2R) BDP1P2P3CRH2SV; Epistola ad laodicenses TM (if this heading be not due to the editors themselves); Incipit epistola pauli ad laodicenses GH1; Incipit epistola beati pauli ad laodicenses X; Incipit aepistola ad laudicenses sed hirunimus eam negat esse pauli A: no heading in L1L2H2.
apostolus] om. TM. hominibus] homine G. ihesum christum] christum ihesum T. christum] add. ‘et deum patrem omnipotentem qui suscitavit eum a mortuis’ RX. fratribus qui sunt] his qui sunt fratribus A. For fratribus B has fratres. laodiciae] laodicae T; ladoicie L; laudaciae A; laudiciae R; laodiceae B.
2. patre] et patre nostro L1; patre nostro H1H2SM; nostro A. domino] add. nostro P2P3RGL2.
3. christo] deo meo DP1P2P3CL1; deo meo et christo ihesu RX. meam] memoriam M. permanentes estis] estis permanentes AGR. in operibus eius] in operibus bonis H1H2S; om BDTP1P2P3CM. promissum expectantes] promissa expectantes T; et promissum expectantes M; promissionem expectantes V; sperantes promissionem AG; sperantes promissum RX. diem] die BTDP1P3GCRH1H2SL1VMX. iudicii] iudicationis GRX.
4. neque] add. enim R. destituant] distituant A; destituunt H1; destituat M, Spec.; destituit DP1P3CM; distituit B; destitui P2; disturbat T. vaniloquia] vaniloquentia BDTP1P2P3GCVM; vaneloquentia, Spec. insinuantium] insinuantium se GM; insanientium H1S; insimulantium T. ut] sed ut BA; sed peto ne R; seductorum ne X. vos] om. T. avertant] Spec.; evertant FML2; evertent B. evangelii] aevanguelii A (and so below).
5. et nunc ... veritatis evangelii] om. L. faciet deus] deus faciet AG. ut] add. sint G. qui] que (altered from qui) P3* (or P3**). me] add. perveniant TM; add. proficiant V. ad profectum] imperfectum A; ad perfectum R; in profectum G. veritatis evangelii] evangelii veritatis V. deservientes] add. sint P2**P3**H1H2S. For deservientes RX have dei servientes. et facientes] repeated in L1. For facientes benignitatem operum T has benignitatem operum facientes. operum] eorum RX; opera L2. quae] om. M; add. sunt AP2**GCRH1H2SVX. It is impossible to say in many cases whether a scribe intended operum quae or operumque. Ranke prints operumque in F. salutis] add. et L1.
6. nunc] nō = non L2. palam sunt] sunt palam G; sunt (om. palam) A. Christo] add. Ihesu (iesu) DP1P2P3CVX. quibus] in quibus TRMP2. et] ut C.
7. mihi] michi H1S (and so below); enim (for mihi) M. factum] fletum L2M; factum est TP3**H1S. orationibus] operationibus B. vestris] meis DP1. et] est M: om. TGRL1X. administrante spiritu sancto] administrantem spiritum sanctum FBL2; amministrante spiritum sanctum DCP1P2* (but there is an erasure in P1). For administrante L1X have amministrante; and for spiritu sancto G transposes and reads sancto spiritu. per mortem] mortem (om. per) H1.
8. est enim] etenim T. mihi] om. M. vivere] vivere vita DTP1P2P3CVH1H2S; vere vita FL1RMX; vera vita B; vere (altered into vivere prima manu) vita L2. gaudium] lucrum et gaudium A; gaudium ut lucrum H2P2**; gaudium vel lucrum H1S.
9. et] om. T; qui (om. et) V. id ipsum] in ipsum FBL2; in idipsum L1V; ipsum P2GM; ipse TAH1H2SRX. in vobis] vobis P2; in nobis H2. misericordia sua] misericordiam suam FBDAP1P2P3CH1H2RSVL1XL2 (but written misericordiā suā in several cases). et] om. L1; ut V. unianimes] unanimes BDTP1P2P3GCH1RL1L2VMSX.
10. ergo] ego H2. ut] et L2. praesentia mei] praesentiam ei DP; praesentiam G**; in praesentia mei P3**; praesentiam mihi M; presenciam eius L2; praesentiam dei A; præsentiam domini (dnī) P2**H1H2S. ita] om. DP1P2**P3CX. retinete] retinere A; sentite T. in] cum TM; om. B. timore] timorem AB. dei] domini H1S. vita] pax et vita RX. in aeternum] in aeterno A; in aeterna G*; aeterna (eterna) G**PL1.
11. Est enim ... vos] om. (?) T. enim] om. B. vos] vobis GAH1H2SRVP2** (or P2*) P3**MX.
12. retractu] retractatu BP2RL2; retractatione AGV; tractu T; reatu H1S. In P2** ut peccato is added; in H2 t peccato. quaecumque] quodcumque TM.
13. quod est reliquum] quod est FBTDP1P2*P3*RCL1L2MX; quod est optimum GH1H2SV; quodcunque optimum est A; quodcunque est obtimum P2**; quod bonum est P3**: see p. 356. dilectissimi] dilectissime B. christo] domino DP1P2P3CX. sordidos] add. omnes P2**H1H2S; add. homines A. in] ut L1. lucro] lucrum RX.
14. omnes] in omnibus G; homines (attached to the preceding sentence) TM. sint] omitted here and placed after palam H1S. apud] aput F; ante AG. deum] dominum A. firmi in sensu christi] sensu firmi in christo ihesu R.
15. quae] add. sunt R. integra] intigra; add. sunt T. vera] add. sunt DP_1P_2P_3CVX. pudica et iusta] iusta et pudica R. iusta] iusta et casta AGV; casta et iusta P_2**H_1H_2S. amabilia] add. sunt TH_1H_2SM; add. et sancta RX.
16. audistis] add. et vidistis L_2. accepistis] accipistis A. pax] add. ver. 17, salutate omnes fratres (sanctos for fratres GV) in osculo sancto AGP_2**H_1H_2SRVX.
18. sancti] omnes sancti AGRH_1SVX; sancti omnes H_2; add. in christo ihesu RX.
19. domini ihesu] domini nostri ihesu (iesu) christi DTAP_1P_2P_3GCH_1H_2SVMRX.
20. et] add. hanc H_1H_2SP_2**. legi] add. epistolam L_1P_3** colosensibus et] om. FTDP_1P_2*P_3CVL_1L_2. They are also omitted in the La Cava MS; see above p. 348. colosensium] add. epistolam L_2. The words colosensibus, colosensium, are commonly written with a single s, more especially in the oldest MSS. In L_1 the form is cholosensium.
The last sentenceet facite etc. is entirely omitted in M. In RX it is expanded into et facite legi colosensibus hanc epistolam et colosensium (colosensibus R) vos legite. deus autem et pater domini nostri ihesu christi custodiat vos immaculatos in christo ihesu cui est honor et gloria in secula seculorum. amen.
Subscriptions.Explicit P_2P_3H_1; Exp. ad laodicenses F; Explicit epistola ad laodicenses (laudicenses R) DP_1GCH_2SRVX.There is no subscription in AL_1L_2, and none is given for TM.
Notes on the epistle.
The following notes are added for the sake of elucidating one or two points of difficulty in the text or interpretation of the epistle.
4 Neque] This is the passage quoted in the Speculum § 50 published by Mai Nov. Patr. Bibl. I. 2. p. 62 sq., ‘Item ad Laodicenses: Neque destituat vos quorundam vaneloquentia (sic) insinuantium, ut vos avertant a veritate evangelii quod a me praedicatur’. We ought possibly to adopt the reading ‘destituat ... vaniloquentia’ of this and other old mss in preference to the ‘destituant ... vaniloquia’ of F. ‘Vaniloquium’ however is the rendering of ματαιολογία 1 Tim. i. 6, and is supported by such analogies as inaniloquium, maliloquium, multiloquium, stultiloquium, etc.; see Hagen Sprachl. Erörter. zur Vulgata p. 74, Roensch Das Neue Testament Tertullians p. 710.
destituant] Properly ‘leave in the lurch’ and so ‘cheat’, ‘beguile’, e.g. Cic. pro Rosc. Am. 40 ‘induxit, decepit, destituit, adversariis tradidit, omni fraude et perfidia fefellit.’ In Heb. ix. 26 εἰς ἀθέτησιν τῆς ἁμαρτίας is translated ‘ad destitutionem peccati’. The original here may have been ἐξαπατήσωσιν or ἀθετήσωσιν. insinuantium] In late Latin this word means little more than ‘to communicate’, ‘to inculcate’, ‘to teach’: see the references in Roensch Itala u. Vulgata p. 387, Heumann Handlexicon des römischen Rechts s.v., Ducange Glossarium s.v. So too ‘insinuator’ Tertull. ad Nat. ii. 1, ‘insinuatrix’ August. Ep. 110 (II. p. 317). In Acts xvii. 3 it is the rendering of παρατιθέμενος.
5 ut qui sunt etc.] The passage, as it stands, is obviously corrupt; and a comparison with Phil. i. 12 τὰ κατ’ ἐμὲ μᾶλλον εἰς προκοπὴν τοῦ εὐαγγελίου ἐλήλυθεν seems to reveal the nature of the corruption.
(1) For ‘qui’ we should probably read ‘quæ’, which indeed is found in some late MSS of no authority.
(2) There is a lacuna somewhere in the sentence, probably after ‘evangelii’. The original therefore would run in this form ‘ut quæ sunt ex me ad profectum veritatis [eveniant] ... deservientes etc.,’ the participles belonging to a separate sentence of which the beginning is lost. The supplements ‘perveniant’, ‘proficiant’, found in some MSS give the right sense, though perhaps they are conjectural. The Vulgate of Phil. i. 12 is ‘quæ circa me sunt magis ad profectum venerunt evangelii’. In the latter part of the verse it is impossible in many cases to say whether a MS intends ‘operum quæ’ or ‘operumque’; but the former is probably correct, as representing ἐργων τῶν τῆς σωτηρίας: unless indeed this sentence also is corrupt or mutilated.
7 administrante etc.] Considering the diversity of readings here, we may perhaps venture on the emendation ‘administratione spiritus sancti’, as this more closely resembles the passage on which our text is founded, Phil. i. 19 διὰ τῆς ὑμῶν δεήσεως καὶ ἐπιχορηγίας τοῦ πνεύματος κ.τ.λ.
12 retractu] ‘wavering’, ‘hesitation’. For this sense of ‘retractare’, ‘to rehandle, discuss’, and so ‘to question, hesitate’, and even ‘to shirk, decline’, see Oehler Tertullian, index p. cxciii, Roensch N. T. Tertullian’s p. 669, Ducange Glossarium s.v.: comp. e.g. Iren. v. 11. 1 ‘ne relinqueretur quæstio his qui infideliter retractant de eo’. So ‘retractator’ is equivalent to ‘detractator’ in Tert. de Jejun. 15 ‘retractatores hujus officii’ (see Oehler’s note); and in 1 Sam. xiv. 39 ‘absque retractatione morietur’ is the rendering of ‘dying he shall die’, θανάτῳ ἀποθανεῖται. Here the expression probably represents χωρὶς ... διαλογισμῶν of Phil. ii. 14, which in the Old Latin is ‘sine ... detractionibus’. All three forms occur, retractus (Tert. Scorp. 1), retractatus (Tert. Apol. 4, adv. Marc. i. 1, v. 3, adv. Prax. 2, and frequently), retractatio (Cic. Tusc. v. 29, ‘sine retractatione’ and so frequently; 1 Sam. l. c). Here ‘retractus’ must be preferred, both as being the least common form and as having the highest MS authority. In Tert. Scorp. 1 however it is not used in this same sense.