FOOTNOTES
Project Gutenberg EPUB3 edition
Arnold, Edward Vernon
Source notes
[1] e.g. Theodor Mommsen, Roman History iii 432 (Dickson’s translation).
[2] ‘omnino dividunt nostri totam istam de dis immortalibus quaestionem in partes quattuor. primum docent esse deos; deinde quales sint; tum, mundum ab iis administrari; postremo, consulere eos rebus humanis’ Cic. N. D. ii 1, 3.
[3] ‘λόγον, quem deum [Zeno] nuncupat’ Lact. ver. sap. 9 (Arnim i 160); ‘rationem deum vocat Zeno’ Min. Felix 19, 10 (ib.); ‘[Zeno] rationem quandam, per omnem naturam rerum pertinentem, vi divina esse adfectam putat’ Cic. N. D. i 14, 36.
[4] ἀρχὴν θεὸν τῶν πάντων, σῶμα ὄντα τὸ καθαρώτατον, ὑπέθεντο ὅ τε Χρύσιππος καὶ Ζήνων Hippol. Phil. 21 (Arnim ii 1029).
[5] τὸ δι’ ὅλου κεχωρηκὸς πνεῦμα θεὸν δογματίζουσιν Theoph. Autol. i 4 (Arnim ii 1033).
[6] ‘ille est prima omnium causa, ex qua ceterae pendent’ Sen. Ben. iv 7, 2; ‘hic est causa causarum’ N. Q. ii 45, 2.
[7] ‘[Chrysippus ait] ea quae natura fluerent et manarent [divina esse], ut aquam et terram et aera’ Cic. N. D. i 15, 39.
[8] ‘[Chrysippus] deum ait ignem praeterea esse’ ib.; ‘et deum ipsum ignem putavit [Zeno]’ August. adv. Ac. iii 17, 38 (Arnim i 157); τὸν θεὸν πῦρ νοερὸν εἰπόντες Euseb. pr. ev. 15 (Arnim ii 1050).
[9] οὐσίαν δὲ θεοῦ Ζήνων μέν φησι τὸν ὅλον κόσμον καὶ τὸν οὐρανόν Diog. L. vii 148; ‘Cleanthes ipsum mundum deum dicit esse’ Cic. N. D. i 14, 37; ‘vis illum vocare mundum? non falleris’ Sen. N. Q. ii 45, 3; ‘quid est deus? quod vides totum et quod non vides totum; solus est omnia’ ib. i Prol. 13; ‘Iuppiter est quodcunque vides quocunque moveris’ Lucan Phars. ix 580.
[10] Arnim ii 1037 and 1039.
[11] ‘Zenoni et reliquis fere Stoicis aether videtur summus deus’ Cic. Ac. ii 41, 126.
[12] ‘Cleanthes ... solem dominari et rerum potiri putat’ ib.
[13] ‘[Zeno] astris idem [sc. vim divinam] tribuit’ N. D. i 14, 36; ‘[Cleanthes] divinitatem omnem tribuit astris’ ib. 14, 37.
[14] ‘tibi licet hunc auctorem rerum nostrarum compellare’ Sen. Ben. iv 7, 1.
[15] ‘rectorem custodemque universi’ N. Q. ii 45, 1; ‘stant beneficio eius omnia’ Ben. iv 7, 1.
[16] Arnim i 532.
[17] ‘[Chrysippus] ait vim divinam esse positam in universae naturae animo atque mente’ Cic. N. D. i 15, 39; ‘quid est deus? mens universi’ Sen. N. Q. i Prol. 13; cf. Arnim i 157.
[18] Arnim iii Ant. 35; ‘hunc eundem et fatum si dixeris, non mentieris’ Sen. Ben. iv 7, 2.
[19] ‘quid aliud est natura quam deus?’ ib. 1.
[20] ‘[Chrysippus] deum dicit esse necessitatem rerum futurarum’ Cic. N. D. i 15, 39; cf. Arnim ii 1076.
[21] οὔτε βροτοῖς γέρας ἄλλο τι μεῖζον | οὔτε θεοῖς, ἢ κοινὸν ἀεὶ νόμον ἐν δίκῃ ὑμνεῖν Cleanthes Hymn 38, 39; ‘naturalem legem [Zeno] divinam esse censet’ Cic. N. D. i 14, 36.
[22] ‘[Chrysippus] legis perpetuae et aeternae vim, quae quasi dux vitae atque magistra officiorum sit, Iovem dicit esse’ ib. 15, 40.
[23] ‘[Chrysippus] homines etiam eos, qui immortalitatem essent consecuti [deos dicit esse]’ ib. 15, 39; ‘Persaeus ... inventa ipsa divina dicit’ ib. 15, 38.
[24] ‘Antisthenes populares deos multos, naturalem unum esse [dicit]’ ib. i 13, 32.
[25] κύδιστ’ ἀθανάτων, πολυώνυμε ... Ζεῦ Cleanthes Hymn 1 and 2; ‘Stoici dicunt non esse nisi unum deum et unam eandemque potestatem, quae pro ratione officiorum variis nominibus appellatur’ Servius ad Verg. Georg. i 5 (Arnim ii 1070).
[26] οἱ μὲν γενητοὶ εἶναι καὶ φθαρτοὶ [λέγονται], οἱ δ’ ἀγένητοι Plut. Sto. rep. 38, 5 (quoting from Chrysippus).
[27] Galen qual. inc. 6 (Arnim ii 1056).
[28] ‘ne hoc quidem [illi altissimi viri] crediderunt, Iovem, qualem in Capitolio et in ceteris aedibus colimus, mittere manu fulmina, sed eundem quem nos Iovem intellegunt, rectorem custodemque universi, animum ac spiritum mundi, operis huius dominum et artificem, cui nomen omne convenit ... idem Etruscis visum est’ Sen. N. Q. ii 45, 1 and 3.
[29] See above, § 97.
[30] ‘hominum sator atque deorum’ Aen. i 254, and so passim.
[31] ‘tum pater omnipotens fecundis imbribus Aether | coniugis in gremium laetae descendit, et omnes | magnus alit, magno commixtus corpore, fetus’ Virgil Georg. ii 335-327.
[32] This seems undoubtedly to be the meaning underlying the corrupt text of Cleanthes Hymn 4; Pearson well compares κοινωνίαν δ’ ὑπάρχειν πρὸς ἀλλήλους (scil. θεοῦ καὶ ἀνθρώπων) διὰ τὸ λόγου μετέχειν Euseb. praep. ev. xv 15. See above, § 97.
[33] οὐρανὸς δέ ἐστιν ἡ ἐσχάτη περιφέρεια, ἐν ᾗ πᾶν ἵδρυται τὸ θεῖον Diog. L. vii 138; ..., ἐπεὶ ἐκεῖ ἐστι τὸ κυριώτατον μέρος τῆς τοῦ κόσμου ψυχῆς Corn. N. D. 8.
[34] [Χρύσιππός φησι] παιδαριωδῶς λέγεσθαι καὶ γράφεσθαι καὶ πλάττεσθαι θεοὺς ἀνθρωποειδεῖς, ὃν τρόπον καὶ πόλεις καὶ ποταμούς Philod. de piet. 11 (Arnim ii 1076); ‘est aliquid in illo Stoici dei, iam video; nec cor nec caput habet’ Sen. Apoc. 8, 1.
[35] ‘Stoici negant habere ullam formam deum’ Lact. de ira 18 (Arnim ii 1057).
[36] In connexion with the association of God with the universe we may say (but only in a secondary sense) that God has spherical form; ἰδίαν ἔχει μορφὴν τὸ σφαιροειδές Frag. Herc. p. 250 (Arnim ii 1060); ‘quae vero vita tribuitur isti rotundo deo?’ Cic. N. D. i 10, 24.
[37] πνεῦμα νοερὸν καὶ πυρῶδες, οὐκ ἔχον μὲν μορφήν, μεταβάλλον δ’ εἰς ὃ βούλεται καὶ συνεξομοιούμενον πᾶσιν Aët. plac. i 6, 1.
[38] See above, § 242, note 20.
[39] θεὸν νοοῦμεν ζῷον μακάριον καὶ ἄφθαρτον καὶ εὐποιητικὸν ἀνθρώπων Plut. Sto. rep. 38, 3. A similar definition is given in Diog. L. vii 147 as indicating the view of the Stoics generally.
[40] ‘inter omnes omnium gentium sententia constat; omnibus enim innatum est et in animo quasi insculptum, esse deos’ Cic. N. D. ii 4, 12; ‘nec ulla gens usquam est adeo extra leges moresque proiecta, ut non aliquos deos credat’ Sen. Ep. 117, 6.